تحریک غیرتهاجمی مغز
تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) در مشهد
در rTMS پالس‌های مغناطیسی کوتاه از روی سر به ناحیهٔ مشخصی از مغز می‌رسد و فعالیت مدارهای مرتبط با خلق و رفتار را تنظیم می‌کند؛ درمانی بدون بیهوشی و بدون جراحی برای افسردگی مقاوم به دارو و وسواس فکری–عملی. بلافاصله پس از جلسه می‌توانید به کارهای روزانه برگردید.
در یک نگاه
- مدت هر جلسه
- ۳۰ دقیقه
- دورهٔ درمان
- معمولاً ۲۰ تا ۳۰ جلسهبا نظر پزشک، پس از ارزیابی
- بیهوشی
- ندارد؛ در جلسه بیدارید
- بازگشت به کار
- بلافاصله پس از جلسه
- کاربردهای اصلی
- افسردگی مقاوم به دارو و وسواس
rTMS چیست؟
تحریک مغناطیسی مکرر فراجمجمه‌ای (rTMS) با یک سیم‌پیچ مخصوص انجام می‌شود که روی سر قرار می‌گیرد. این سیم‌پیچ پالس‌های مغناطیسی کوتاه و پیاپی تولید می‌کند که بدون آسیب از پوست و استخوان جمجمه می‌گذرند و در سلول‌های عصبی ناحیهٔ زیر خود، جریان الکتریکی بسیار ضعیفی ایجاد می‌کنند. تکرار این تحریک در جلسات پیاپی، فعالیت و ارتباط مدارهای مغزی را به‌تدریج تغییر می‌دهد.
rTMS با شوک‌درمانی (ECT) فرق دارد: بیهوشی لازم ندارد، تشنج ایجاد نمی‌کند و اثر منفی شناخته‌شده‌ای بر حافظه ندارد.
rTMS برای چه مشکلاتی به کار می‌رود؟
- افسردگی اساسی، به‌ویژه وقتی با دارو بهتر نشده است: شناخته‌شده‌ترین کاربرد rTMS. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) از سال ۲۰۰۸ آن را برای درمان افسردگی تأیید کرده و در راهنماهای درمانی معتبر، یکی از گزینه‌های استاندارد برای افسردگی مقاوم به دارو است.
- وسواس فکری–عملی (OCD): با پروتکل‌های مخصوص، به‌ویژه وقتی دارو و روان‌درمانی به‌تنهایی کافی نبوده‌اند. در آمریکا از سال ۲۰۱۸ استفاده از TMS برای وسواس هم تأیید شده است.
- موارد دیگر: rTMS در پژوهش‌ها برای مشکلاتی مانند اضطراب، وزوز گوش، درد مزمن و توانبخشی پس از سکته هم بررسی شده است. در این موارد شواهد محدودتر است و مناسب بودن درمان پس از ارزیابی مشخص می‌شود.
دربارهٔ خود بیماری‌ها و همهٔ راه‌های درمانشان: درمان افسردگی و درمان وسواس فکری–عملی.
جلسات rTMS چگونه است؟
- ارزیابی پیش از درمان سابقهٔ بیماری، داروها و شرایطی که ممکن است rTMS را نامناسب کند، بررسی می‌شود.
- تعیین محل و شدت تحریک در جلسهٔ اول، جای دقیق سیم‌پیچ روی سر و شدت مناسب برای شما تعیین می‌شود.
- جلسات درمان روی صندلی راحتی می‌نشینید و سیم‌پیچ روی سر قرار می‌گیرد. در طول تحریک صدای تق‌تق شنیده می‌شود و روی پوست سر ضربه‌های خفیفی حس می‌کنید؛ برای کم کردن صدا، گوش‌گیر داده می‌شود.
- پس از جلسه به استراحت نیاز ندارید و می‌توانید رانندگی کنید و به کار برگردید.
- پیگیری پاسخ به درمان در طول دوره بررسی می‌شود و در صورت نیاز، برنامه تغییر می‌کند. بسیاری از بیماران پس از چند هفته درمان، تغییر را حس می‌کنند.
اگر دورهٔ درمان شما شروع شده است، جلسهٔ بعدی را مستقیم رزرو کنید:
ایمنی و موارد احتیاط
rTMS برای بیشتر افراد بی‌خطر است، اما در برخی شرایط انجام نمی‌شود یا باید با احتیاط انجام شود. پیش از شروع حتماً این موارد را به ما بگویید:
- هر نوع فلز یا وسیلهٔ کاشته‌شده در سر یا گردن، مثل کلیپس رگ‌های مغز، ترکش یا کاشت حلزون گوش (پرکردگی و ایمپلنت دندان مشکلی ندارد)؛
- ضربان‌ساز قلب یا دستگاه‌های کاشتنی دیگر، مثل محرک عصب واگ یا محرک عمقی مغز؛
- سابقهٔ تشنج یا صرع، ضربهٔ شدید به سر یا بیماری‌های مغزی؛
- بارداری؛
- همهٔ داروهایی که مصرف می‌کنید؛ برخی داروها احتمال تشنج را بیشتر می‌کنند.
عوارض احتمالی: شایع‌ترین عارضه، سردرد خفیف یا ناراحتی پوست سر در محل تحریک است که معمولاً در چند جلسهٔ اول بیشتر است و به‌تدریج کم می‌شود. پرش خفیف عضلات صورت هنگام تحریک هم طبیعی است. تشنج عارضه‌ای بسیار نادر است و ارزیابی پیش از درمان برای کم کردن همین خطر انجام می‌شود.
tDCS و CES؛ روش‌های دیگر تحریک مغز در کلینیک
در کنار rTMS، دو روش ملایم‌تر هم در کلینیک به کار می‌رود که هر کدام صفحهٔ جداگانه دارد:
- tDCS (تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای): جریان الکتریکی بسیار ضعیف (۱ تا ۲ میلی‌آمپر) از راه دو الکترود اسفنجی روی سر؛ بیشتر برای افسردگی، درد مزمن و توانبخشی. بیشتر بخوانید: درمان با tDCS.
- CES (الکتروتراپی جمجمه‌ای): جریانی ضعیف‌تر از راه گیره‌های لالهٔ گوش؛ روشی کمکی برای اضطراب و بی‌خوابی. بیشتر بخوانید: درمان با CES.
پرسش‌های رایج دربارهٔ rTMS
rTMS درد دارد؟
بیشتر افراد آن را به‌خوبی تحمل می‌کنند. هنگام تحریک ضربه‌های خفیفی روی پوست سر حس می‌شود و گاهی سردرد خفیفی پیش می‌آید که معمولاً پس از چند جلسه کمتر می‌شود. شدت تحریک در صورت نیاز تنظیم می‌شود.
فرق rTMS با شوک‌درمانی (ECT) چیست؟
در ECT بیمار بیهوش می‌شود و با جریان الکتریکی، تشنج کنترل‌شده‌ای ایجاد می‌شود. در rTMS بیهوشی لازم نیست، تشنجی ایجاد نمی‌شود، اثر منفی شناخته‌شده‌ای بر حافظه ندارد و بلافاصله پس از جلسه می‌توانید به کارهای روزانه برگردید.
چند جلسه لازم است و کی اثرش را می‌بینم؟
دورهٔ درمان افسردگی معمولاً ۲۰ تا ۳۰ جلسه است و بسیاری از بیماران پس از چند هفته تغییر را حس می‌کنند. تعداد و فاصلهٔ جلسات را پزشک بر اساس شرایط شما تعیین می‌کند.
در دوران rTMS می‌توانم داروهایم را ادامه دهم؟
بله، rTMS معمولاً در کنار دارو انجام می‌شود. فهرست کامل داروهایتان را به ما بگویید و هیچ دارویی را بدون نظر پزشک معالج قطع یا کم نکنید.
آیا rTMS خطرناک است؟
rTMS روشی شناخته‌شده و ایمن است و سال‌هاست در بسیاری از کشورها به کار می‌رود. عارضهٔ جدی آن، یعنی تشنج، بسیار نادر است؛ به همین دلیل پیش از درمان، سابقهٔ تشنج، وجود فلز در سر و داروهای شما بررسی می‌شود.
rTMS برای وسواس هم به کار می‌رود؟
بله. در کلینیک از rTMS با پروتکل‌های مخصوص وسواس فکری–عملی هم استفاده می‌شود؛ معمولاً در کنار دارو و روان‌درمانی و به‌ویژه وقتی این درمان‌ها به‌تنهایی کافی نبوده‌اند. تعداد جلسات و ناحیهٔ تحریک پس از ارزیابی تعیین می‌شود.
فرق rTMS با tDCS چیست؟
هر دو غیرتهاجمی‌اند. rTMS با پالس‌های مغناطیسی نسبتاً قوی، سلول‌های عصبی را مستقیم تحریک می‌کند؛ tDCS با جریان الکتریکی بسیار ضعیف فقط تحریک‌پذیری آن‌ها را کمی تغییر می‌دهد. انتخاب روش به نوع و شدت مشکل و ارزیابی پزشک بستگی دارد. دربارهٔ tDCS: درمان با tDCS.
بیشتر بخوانید
افسردگی
علائم، علت‌ها و درمان افسردگی؛ از روان‌درمانی و دارو تا rTMS برای افسردگی مقاوم به دارو.
وسواس فکری–عملی
وسواس شستشو، وارسی و فکرهای ناخواسته؛ درمان با ERP، دارو و rTMS با پروتکل وسواس.
تحریک الکتریکی مغز (tDCS)
جریان الکتریکی بسیار ضعیف از روی سر؛ در کنار درمان‌های دیگر برای افسردگی، درد مزمن و توانبخشی.
الکتروتراپی جمجمه‌ای (CES)
جریان بسیار ضعیف از راه گیره‌های گوش؛ روشی کمکی و بی‌درد برای اضطراب و بی‌خوابی.
برای شروع، یک ارزیابی لازم است
در جلسهٔ مشاوره بررسی می‌کنیم rTMS یا روش دیگری برای شما مناسب است و برنامهٔ درمان را با هم می‌چینیم.
یا اگر ترجیح می‌دهید صحبت کنید: ۰۹۱۵۶۵۹۷۱۹۵ تلگرام روبیکا